„A”JAK…
ADAMKIEWICZ JOLANTA
Łączniczka AK z placówki Jeziórko
Jolanta Adamkiewicz „Marta” urodziła się 30.05.1923 roku w Śremie. Przedwojenna harcerka, córka weterana Powstania Wielkopolskiego Edmunda Mocka i Janiny Mikulskiej, wnuczka rodzonego brata matki Bogumiły Latalskiej – żony Aleksandra. Przymusowo wysiedlona z domu rodzinnego w Środzie Wielkopolskiej, jesienią 1940 roku została przyjęta pod rodzinnym dachem leśniczówki w Jeziórku. Po wojnie wróciła do Wielkopolski, pamiętając o okupacyjnej historii swojego życia, nierozerwalnie związanej z Ostrowcem Świętokrzyskim i leśniczówką w Jeziórku. W Armii Krajowej od września 1943 do stycznia 1945 roku, w 2002 roku awansowana do stopnia podporucznika Wojska Polskiego. Jolanta Adamkiewicz – uhonorowana tytułem Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny, odznaczona między innymi Krzyżem Armii Krajowej, zmarła 23.10.2008 roku w Gostyniu. Spoczywa na miejscowym cmentarzu parafii farnej pw. św. Małgorzaty.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 18.07.2022
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022.
„B” JAK…
BARSKI ROMAN
Podporucznik AK z placówki Jeziórko
Bogdan Barski „Kryński” urodził się 30.10.1918 roku w Opocznie. Autor wojennej relacji odnoszącej się bezpośrednio do leśniczówki w Jeziórku. Otrzymał tu bowiem ocalające życie schronienie w dramatycznym czasie po ucieczce z rąk niemieckich. Podporucznik Barski to jeden z żołnierzy walczących w ramach kompanii ostrowieckiej Iłżeckiego Pułku Piechoty AK w bitwie pod Piotrowym Polem na początku października 1944 roku. Udział w bitwie zakończył się dla niego niewolą oraz torturami w niemieckiej katowni usytuowanej w obozie jeńców sowieckich w Ostrowcu Świętokrzyskim. Wkrótce po zakończeniu okrutnych przesłuchań ppor. Bogdan Barski, w podobieństwie do wielu jego kolegów z wojskowych szeregów walczących pod Piotrowym Polem, skazany został na wywiezienie do obozu zagłady w Gross-Rosen. Po szczęśliwej ucieczce z transportu kolejowego, którego przeznaczeniem był wspomniany obóz koncentracyjny, do końca wojny ukrywał się w okolicach Ostrowca Świętokrzyskiego, przebywając nie gdzie indziej jak w leśniczówce Jeziórko – sprawdzonej bazie żołnierzy Obwodu Opatów Armii Krajowej. Aleksander i Bogumiła Latalscy do końca swego życia przyjaźnili się z ocalonym przez siebie żołnierzem. Bogdan Barski zmarł 6.10.2015 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim, gdzie spoczywa na cmentarzu parafii kolegiackiej pw. św. Michała Archanioła przy ul. Denkowskiej.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 19.08.2022
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022.
„C”JAK…
„CZARSKI” (MARIAN ZUBRZYCKI)
Zastępca dowódcy oddziału „Krze IX” z placówki Jeziórko
Marian Zubrzycki „Czarski” urodził się 11.06.1922 roku w Tarłowie powiatu opatowskiego, jako syn Antoniego i Marianny Łukasik. Pełnił on funkcję pierwszego zastępcy dowódcy w jeziórkowym oddziale „Krze IX”, wraz z równoczesną funkcją dowódcy drużyny. Co interesujące, plutonowy podchorąży „Czarski” rolę drużynowego pełnił także w kompanii opatowskiej Iłżeckiego Pułku Piechoty AK. Wcześniej dowódca drużyny w kompanii AK w Tarłowie por. Michała Edwarda Niezgodzińskiego „Wilka” oraz łącznik Kompanii Ożarów por. Antoniego Krupy „Witolda” – znanego jako Komendant Podobwodu Ćmielów, szef „Kedywu” Obwodu Opatów oraz dowódca 8 kompanii III batalionu 2 pp Leg. AK. W konspiracji ZWZ-AK Marian Zubrzycki służył od czerwca 1941 roku. Już od marca 1940 roku żołnierz Komendy Obrońców Polski (KOP) w Tarłowie – lokalnej jednostki jednej z pierwszych organizacji podziemnych w Polsce. Wiosną 1945 roku Urząd Bezpieczeństwa w Starachowicach przetrzymywał „Czarskiego” przez trzy miesiące. Przez wiele lat działał on w ramach Obwodu Zgorzeleckiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, awansując do stopnia starszego sierżanta w stanie spoczynku. Marian Zubrzycki zmarł 4.04.2003 roku w Zgorzelcu, gdzie spoczął na miejscowym Cmentarzu Komunalnym.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 23.09.2022
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„D”JAK…
RODZINA DĄBROWSKICH
Poprzednicy Aleksandra Latalskiego w pieczy nad Lasem Jeziórko
Leśniczowie oraz pozostali pracownicy leśni często tworzą wielopokoleniowe tradycje pracy w lasach. W pierwszej połowie XIX wieku służbę gajowego w „Jeziorkach” pełnił Jakub Dąbrowski, a jego syn Jan urodził się w osadzie leśnej zlokalizowanej w miejscu późniejszej leśniczówki Aleksandra Latalskiego. Jan Dąbrowski poszedł w ślady ojca i również pełnił funkcję gajowego w ówczesnym Jeziórku. Położona w odległości poniżej 10 kilometrów leśniczówka Ulów stanowiła z kolei miejsce zamieszkania i pracy Szczepana Dąbrowskiego – syna Jana. Sprawował on funkcję leśniczego Ulowa w okresie równoczesnym do wydarzeń tworzących wojenną historię pobliskiego Lasu Jeziórko. Szczepan Dąbrowski zginął 6 marca 1946 roku w czarnej serii rozprawy lokalnej władzy komunistycznej z niewygodnymi patriotami. Zaledwie tydzień później – 14.03.1946 roku ofiarą tutejszych funkcjonariuszy UB stał się również ks. Jan Trojnar z parafii w Pętkowicach.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 28.01.2023
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„E”JAK…
EDUKACJA W LEŚNICZÓWCE A. LATALSKIEGO
Odsłony tajnego nauczania pod dachem placówki Jeziórko
Leśniczówka Jeziórko w okresie okupacyjnym stanowiła miejsce zamieszkania dla licznego grona dzieci należących do rodziny gospodarzy leśnego domu. Oprócz syna małżeństwa Latalskich była to trójka dzieci z rodziny Paleolog ze strony jednej z sióstr Bogumiły Latalskiej. W związku z nierzadką obecnością na tutejszej placówce wykształconego nauczyciela – por. Jana Steca „Zygmunta”, konspiracyjne życie rozwijające się pod dachem tutejszej osady leśnej przybrało szczególną formę tajnych lekcji udzielanych kilkuletniemu Maciejowi Latalskiemu, Sławomirowi Paleolog oraz jego siostrom Barbarze i Marii. Warto pamiętać, że nauczyciel „Zygmunt” w czerwcu 1934 roku ukończył Państwowe Seminarium Nauczycielskie Męskie im. Tadeusza Kościuszki w Ostrowcu Świętokrzyskim, jednak z powodu trudności w znalezieniu posady nie podjął pracy w zdobytej profesji nauczyciela szkoły powszechnej. Nie mniej interesującym faktem są tajne lekcje prowadzone w Jeziórku przez innego, znanego w Ostrowcu Świętokrzyskim nauczyciela – Stanisława Jeżewskiego. Kolejny absolwent ostrowieckiego Seminarium Nauczycielskiego i przyjaciel Aleksandra Latalskiego, zaangażowany w konspirację AK pod pseudonimem „Cis”-„Grabowy” to nauczyciel tajnego nauczania, który również służył swą wiedzą dzieciom z Jeziórka – zwłaszcza przyszłemu Rektorowi Akademii Medycznej w Lublinie – prof. Maciejowi Latalskiemu.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 25.02.2023
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„F”JAK…
FRONT WOJNY III RZESZY Z SOWIETAMI
Skutki przyfrontowej lokalizacji placówki Jeziórko w 1944 roku
Osada leśna Jeziórko w czasie II Wojny Światowej położona była na terenie powiatu opatowskiego. Tymczasem okolice Opatowa stanowiły w drugiej połowie 1944 roku strefę intensywnych działań przyfrontowych związanych z ofensywą sowiecką przeciw III Rzeszy. Najbliższą okolicę leśniczówki w Jeziórku obejmował stojący w miejscu pas przyfrontowy wojny dwóch okupantów. Ludność cywilna powiatu opatowskiego doświadczyła masowego wysiedlenia z domów, a Sowieci dążyli do wyniszczenia zarówno Niemców, jak i Polaków. Ponadto, intensywnie rozlokowani na tym terenie rosyjscy i ukraińscy pomagierzy hitlerowców regularnie rabowali i prześladowali ludność polską. W związku z przyfrontową rzeczywistością, również mieszkańców Ostrowca Świętokrzyskiego oraz okolic dotykało regularne pozyskiwanie przez okupanta cywilnej siły roboczej przy kopaniu rowów przeciwczołgowych, w ekstremalnych warunkach srogiej zimy. Tym sposobem, w dniu 29 grudnia 1944 roku żandarmi niemieccy przeprowadzający kolejną łapankę na roboty fortyfikacyjne dotarli aż do osady leśnej w Jeziórku. Doszło wówczas do nieuchronnego starcia z oddziałem „Krze IX”, w wyniku którego zginęli wszyscy trzej żandarmi niemieccy, którzy przybyli wówczas do leśniczówki Latalskich. Epizod ten jest udokumentowanym, bezpośrednim wojennym starciem zbrojnym mającym miejsce w osadzie leśnej Jeziórko.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 23.08.2023
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„G” JAK…
GŁOWACKI ROLAND „RED”
Nietuzinkowa postać w szeregach oddziału Armii Krajowej „Krze IX” z Jeziórka…
Roland Głowacki „Red” urodził się 4.12.1923 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim jako syn Bronisławy (z domu Sapierzyńskiej) i Mieczysława – pomordowanego w KL Dachau w 1941 roku reprezentanta znanej w mieście przemysłowej rodziny Głowackich. Dowódca drużyny w oddziale „Krze IX” to kolejny w jeziórkowej formacji zasłużony uczestnik bitwy pod Piotrowym Polem z października 1944 roku. Wówczas to służył w bezpośrednim otoczeniu dowódcy Iłżeckiego Pułku Piechoty – por. Wincentego Tomasika „Potoka”. Człowiek wielu talentów – bezpośrednio po wojnie związany z drużyną KSZO Ostrowiec w piłce wodnej, by już wkrótce współtworzyć dorobek kulturalny naszego kraju. Aktor teatralny w Zielonej Górze, rozwinął również karierę filmową. Zagrał główną rolę w obrazie „Prawdziwy koniec wielkiej wojny” Jerzego Kawalerowicza (1957), a role porucznika Rolanda w filmie „Orzeł” Leonarda Buczkowskiego (1958) oraz mordercy w „Pociągu” Jerzego Kawalerowicza (1959) przeszły do historii polskiego kina. Wkrótce przeprowadził się do Szczecina, w którym pozostał do końca życia. Bohaterski ostrowiecki żołnierz AK, a zarazem nietuzinkowy sportowiec i reprezentant świata kultury, zmarł 24.09.2005 roku. Spoczywa na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 23.09.2023
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„H” JAK…
HANDLEY PAGE HALIFAX
Śladami przypuszczalnego przebywania nawigatora brytyjskich sił powietrznych RAF w leśniczówce Jeziórko…
W okresie powstańczych walk toczących się w Warszawie wiele wysiłku i ofiar włożono w niezwykle ryzykowne loty niosące aliancką pomoc zaopatrzeniową dla Armii Krajowej. W nocy z 4 na 5 sierpnia 1944 roku bombowiec Handley Page Halifax porucznika Królewskich Sił Powietrznych RAF Johna Symingtona awaryjnie przemierzał przestrzeń nad Ziemią Świętokrzyską, szukając ratunku po dostaniu się pod skuteczny ostrzał niemiecki w drodze powrotnej znad stolicy. Upadek potężnego czterosilnikowego samolotu nastąpił obok wsi Wojciechowice, na południowy wschód od Ćmielowa. W następstwie niemieckiej obławy, ocalona dzięki spadochronom załoga samolotu dostała się w ręce nieprzyjaciela. Nawigator Symington tymczasem, jako jedyny cudem uniknął podobnego losu, skrywając się w jednej z przydrożnych kapliczek. Po odnalezieniu rozbitka przez członków Organizacji i początkowej opiece zapewnionej przez ppor. Piotra Pękalskiego „Kormina” z Ćmielowa, znalazł on swoje podstawowe schronienie w domu Walerii Szrajber „Babci” – członkini Podziemia z Ćmielowa, wdowie po miejscowym lekarzu leczącym partyzantów, której kontakty z placówką w Jeziórku opisują spisane przed laty wspomnienia uczestników wydarzeń. Flying Officer John Symington melinował w wielu miejscach – w tym w istotnych dla miejscowej konspiracji dobrach Jeleniec. Sprzymierzonego lotnika ukrywali również bracia Roguscy – żołnierze AK z osady leśnej Władkowice. Tymczasem, wojenne wspomnienia Jolanty Adamkiewicz „Marty” (jednej ze znanych, aktywnych uczestniczek konspiracyjnego życia placówki Jeziórko) zawierały wątek „spadochroniarza” przez pewien czas ukrywającego się w leśniczówce Aleksandra Latalskiego. Uwzględniając udokumentowany związek Walerii Szrajber „Babci” z tutejszym ośrodkiem konspiracyjnym, jak również fakt okresowego umieszczania angielskiego lotnika w pobliskich osadach leśnych, możliwość przejściowego ukrywania Johna Symingtona w Jeziórku przybiera kształt na wskroś przypuszczalnej okoliczności…
DATA PUBLIKACJI WPISU: 30.11.2023
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„I” JAK…
OSTROWIECKA RODZINA IZDEBSKICH HERBU POMIAN
Przykład wkładu zasłużonej rodziny w lokalne Podziemie cywilne oraz zbrojne, w tym działalność jeziórkowego oddziału Armii Krajowej…
Oddział partyzancki „Krze IX” Podobwodu Ostrowiec Świętokrzyski AK gromadził w swych szeregach żołnierzy pochodzących z okolicznych dla Jeziórka miejscowości powiatu opatowskiego, jak również z samego Ostrowca Świętokrzyskiego. Podchorąży Stefan Izdebski (1910–1995) oraz jego młodszy brat – pchor. Zbigniew Izdebski (1922–2009), oprócz uczestnictwa w niektórych akcjach swojego oddziału, trudnili się służbą rusznikarską przy naprawie zaciętej bądź uszkodzonej broni żołnierzy z Jeziórka. Udział Stefana i Zbigniewa w konspiracji zbrojnej to tylko część wkładu rodu Izdebskich w ostrowiecki Ruch Oporu Armii Krajowej. Kolejny z braci – Jan Izdebski, przez niemal całą okupację pracował na rzecz konspiracji cywilnej, uczestnicząc wraz z żoną Danutą w doskonale zorganizowanej akcji pomocy żywnościowej niesionej głównie ludności żydowskiej osadzonej w ostrowieckim getcie. Po jego zlikwidowaniu w kwietniu 1943 roku, grupa Izdebskich kontynuowała swoją szczytną działalność, z której korzystali zwłaszcza Polacy ukrywający się przed hitlerowskimi represjami. Jan Izdebski jako pracownik ostrowieckiego Wydziału Aprowizacji należał do zakonspirowanej grupy trudniącej się legalizacją kartek żywnościowych, a następnie organizowaniem i dostarczaniem ratującej życie żywności, nabywanej na fikcyjne nazwiska osób rzekomo uprawnionych do zaopatrzenia. Ojciec Stefana i Zbigniewa – Stanisław Izdebski, to historyczny dyrektor walcowni Zakładów Ostrowieckich z lat 1918–1926, jak również przedwojenny współtwórca PTK w Ostrowcu.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 25.02.2024
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„J” JAK…
PLACÓWKA ARMII KRAJOWEJ W JELEŃCU
Powiązanie organizacyjne, ziemiańskie oraz terytorialne wojennych leśniczówek w Jeziórku i Jeleńcu…
W pierwszej dekadzie sierpnia 1944 roku w lasach Jeleńca na północ od Ostrowca Świętokrzyskiego koncentrowało się Zgrupowanie „Ostoja” składające się z kilkuset żołnierzy zmobilizowanych na terenie Obwodu Opatów AK w celu pójścia na pomoc Powstaniu Warszawskiemu. Jak wiadomo – historia kilkusetosobowej formacji dowodzonej przez kpt. Dezyderiusza Lenartowicza „Wiernego”-„Tomka”, obozującej w lesie pomiędzy wsią Dębowe Pole a folwarkiem Jeleniec, jest ściśle powiązana z losami żołnierzy oddziału „Krze IX”, przybywającymi na wyznaczone miejsce koncentracji w Jeleńcu z kwater Jeziórka oraz Krzemionek. Najistotniejszą walką stoczoną przez żołnierzy formacji porucznika Ryczana „Zefira”-„Wichury” w szeregach „Ostoi” był zwycięski bój, jaki rozegrał się 28.08.1944 roku we wspomnianej wsi Dębowe Pole, w dzisiejszej Gminie Sienno powiatu lipskiego. Gdy miesiąc później (po podjętej na przełomie sierpnia i września decyzji demobilizacyjnej „Ostoi” z powodu rezygnacji z odsieczy dla walczącej Warszawy) jeziórkowy oddział „Zefira” ponownie wymaszerowuje na północ od Ostrowca w celu przejścia w obszar koncentracji sił partyzanckich w lasach starachowickich, ich pierwszym celem był rejon leśniczówki w Jeleńcu. Następnie w rejonie Marcul i leśniczówki Klepacze, formacja z leśniczówki Aleksandra Latalskiego dołączyła do słynnego oddziału „Potoka”, w ramach którego utworzyła własny pluton walczący wkrótce w wielkiej bitwie pod Piotrowym Polem koło Iłży. W czasie powrotu, umęczeni żołnierze „Krze IX”, którym udało przebić się z obławy niemieckiej, trafiali wpierw do leśniczówki położonej w dobrach Jeleniec, by po wstępnym opatrzeniu rannych udawać się na dalsze leczenie na placówki w leśniczówkach Jeziórko oraz Władkowice. Służbę medyczną na obu placówkach pełnił ten sam lekarz – doktor Lewandowski, pochodzący najprawdopodobniej z Ostrowca Świętokrzyskiego. Zarówno leśniczówka Jeziórko, jak i jej siostrzana placówka w Jeleńcu stanowiły własność ziemiańską, harmonijnie współuczestnicząc w aktywności podziemnej. Właścicielem dóbr Jeleniec był znany  arystokrata Tadeusz Halpert-Skanderbeg.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 30.04.2024
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„K” JAK…
KOZIARSKI BOGUSŁAW „JUNAK”
Najmłodszy z żołnierzy AK związanych z placówką Jeziórko
Bogusław Koziarski urodził się 10.03.1925 roku w Jastkowie obok Ćmielowa. Aktywność konspiracyjna placówki Jeziórko w zakresie produkcji fałszywych dokumentów okupacyjnych wiązała się ściśle z osobą zamieszkującego leśniczówkę „Junaka”. Działał on w ramach nadzorowanej przez ppor. Bronisława Ostrowskiego „Cichego” komórki legalizacyjnej opatowskich struktur wywiadu AK. Siostrzeniec żony Aleksandra Latal­skiego, a zarazem syn Stanisława Koziarskiego – zaangażowanego w konspirację przedwojennego nauczyciela historii Szkoły Powszechnej nr 1 w Opatowie, zamordowanego przez hitlerowskich oprawców w masowej egzekucji polskiej inteligencji, której dokonano w Lesie Brzask koło Skarżyska-Kamiennej w dniu 29 czerwca 1940 roku.
Bogusław Koziarski to uczestnik przygotowań oraz zabezpieczenia akcji likwidacyjnej szefa opatowskiej placówki SD SS-Obersturmführera Otto Schultza, którą 29 czerwca 1944 roku przeprowadzili na Rynku w Opatowie żołnierze ze zgrupowania kapitana Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta”. Opracowanie planu akcji powierzono szefowi „Kedywu” Obwodu Opatów AK w latach 1943–1944, a zarazem współorganizatorowi wielu akcji likwidacyjnych w Opatowie – ppor. Bronisławowi Ostrowskiemu „Cichemu” – przyszłemu ojczymowi „Junaka”. Możliwa jest zatem nieprzypadkowość korelacji daty tragicznej śmierci ojca młodego konspiratora z Jeziórka z datą likwidacji Schultza.
Jako żołnierz opatowskiej komórki wywiadowczej wykonywał on pod dachem leśniczówki fałszywe dokumenty na potrzeby wielu tak zwanych „spalonych”, a więc pilnie potrzebujących nowych „papierów”. Do podrabianych w Jeziórku dokumentów należały okupacyjne dowody tożsamości, zaświadczenia oraz przepustki.
Co ciekawe, legalizator z Jeziórka wciągnął w konspirację swą dwudziestoletnią kuzynkę Jolantę Adamkiewicz „Martę” – opisaną w pierwszym wpisie cyklu „Alfabet Jeziórka”.
Powojenne życie związał z Warszawą, gdzie zmarł 27.06.1976 roku. Spoczywa na stołecznym Cmentarzu Powązkowskim.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 25.07.2024
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022.
„L” JAK…
LIPIŃSKI GRZEGORZ „GRZEŚ”-„GRYF”
Zamordowany w ramach powojennych represji żołnierz AK ściśle związany z placówką Jeziórko
Grzegorz Lipiński urodził się 5.09.1922 roku w Sarnach (dzisiejsze miasto w obwodzie rówieńskim Ukrainy). Wychowywał się w folwarku swojego ojca Czesława w Karsach koło Ożarowa. Już wiosną 1940 roku, mając niespełna 18 lat, zaciągnął się do ZWZ, a następnie do AK. Uczestniczył w wielu walkach z Niemcami, od końca 1943 roku służąc jako dowódca drużyny w opatowskim Oddziale Dyspozycyjnym Komendy Obwodu Opatów AK „Barwy Białe” pod dowództwem por. Kazimierza Olchowika „Zawiszy”. We wrześniu 1944 roku uczestniczył w słynnej bitwie pod Radoszycami, jako pierwszy dowódca włoskiego działa przeciwpancernego „Breda” – najcięższego typu broni zrzucanej dla AK. Po bitwie pod Radoszycami odznaczony Krzyżem Wojennym Virtuti Militari IV klasy i awansowany do stopnia sierżanta podchorążego. Zakwaterowany na placówce Jeziórko najprawdopodobniej przez ppor. Jana Steca „Zygmunta”, odpowiedzialnego za kwaterunek „spalonych” żołnierzy w Obwodzie Opatów AK, a zarazem służącego w tym samym oddziale „Barwy Białe” i dobrego znajomego Aleksandra Latalskiego.
Po wojnie zaangażowany w konspiracji antykomunistycznej. W kwietniu 1946 roku szef opatowskiego pionu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość wyznaczył dwóch swoich podkomendnych, w tym „Grzesia”-„Gryfa”, do realizacji zadania poboru wojennej broni z zaufanego źródła, którym był leśniczy Latalski z Jeziórka. Niestety – już w grudniu tego samego roku uczestnika konspiracyjnego życia jeziórkowej leśniczówki zatrzymał Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim. W czasie ubeckich przesłuchań konsekwentnie nie ujawniał on nazwiska leśniczego Latalskiego. Życie wpisanego w dzieje placówki AK Jeziórko żołnierza AK-WiN zakończył jeden z niezliczonych mordów sądowych zapisanych na koncie reżimu komunistycznego powojennej, zniewolonej Polski. Bohatera z Jeziórka skazano na karę śmierci wymierzoną w dniu 23.12.1949 roku w kieleckim więzieniu na Wzgórzu Zamkowym. Wykonanie wyroku odbyło się pomimo wcześniej amnestii cofającej wyrok śmierci i osądzenia „Grzesia”-„Gryfa” na 15 lat więzienia. Możliwe, że stało się to w wyniku osobistej zemsty, jaką przeprowadził na Lipińskim ówczesny kierownik Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kielcach Czesław Borecki. Na nieszczęście „Grzesia”-„Gryfa”, niespełna sześć lat wcześniej, w wyniku ówczesnej eskalacji intensywnych napięć pomiędzy Armią Krajową a partyzantką prosowiecką na tym terenie, z rąk podchorążego Lipińskiego zginął w walce jedyny brat Boreckiego – Marian Byk „Marian”.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 28.01.2025
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„Ł” JAK…
SZLACHECKA RODZINA ŁEMPICKICH
Ród ziemiański ściśle związany z leśniczówką i placówką konspiracyjną Jeziórko
Począwszy od 1912 roku, prywatnym właścicielem majątku Jeziórko wraz z kluczową osadą leśną był August Łempicki – znany i ceniony ziemianin z Gierczyc koło Opatowa. August Wincenty Józef Łempicki herbu Junosza urodził się 20.03.1885 roku we dworze Gierczyce jako syn Antoniego i Zofii z Karskich h. Boleścic. Prowadził tutaj życie dworskie, lecz przede wszystkim ambitną gospodarkę ziemską. Ostatni dziedzic z Gierczyc to szambelan papieża Piusa XI, społecznik, patriota i filantrop organizujący regularną pomoc zaopatrzeniową na rzecz okolicznych oddziałów AK, jak również paczki z żywnością dla więźniów obozów jenieckich i koncentracyjnych. W wyniku wojennych działań frontowych 1944 roku, posiadłości dworskie Łempickich zostały obrabowane i zrujnowane.
Od kwietnia 1933 roku zwierzchnictwo nad leśną częścią dóbr Augusta Łempickiego sprawował Aleksander Latalski. Co interesujące, generalnym zarządcą majątków ziemskich rodu Łempickich był przyszły teść leśniczego z Jeziórka – należący do gierczyckiego dworu Władysław Ludwicki. Powiązanie małżeństwa Latalskich z Łempickimi sprawiło, że urodzony w leśniczówce Jeziórko ich syn Maciej otrzymał rodziców chrzestnych w osobach Augusta Łempickiego oraz jego żony Janiny z Wyganowskich herbu Łodzia. Ceremonia chrzcielna odbyła się również w leśnym domu Latalskich, w dniu 26 marca 1936 roku. Kapłanem udzielającym Maciejowi Latalskiemu Chrztu Świętego był ks. Stanisław Resztak – denkowski wikariusz, a późniejszy kapelan Podobwodu Opatów Armii Krajowej. Leśniczy Latalski jako kierownik Zarządu Lasów Prywatnych Majątków Jeziórko, Krzemionki i Lipniki zarządzał w latach 1933-1945 nie tylko własnością leśną Augusta Łempickiego, ale również Leona Baczyńskiego i Marii Marchwińskiej – kolejnych właścicieli wielkoobszarniczych, którzy zapisali się w historii świętokrzyskiego ziemiaństwa. Interesujący jest fakt, że to właśnie zapalony myśliwy Łempicki przekazał swoją pasję leśniczemu Latalskiemu, znanemu z zamiłowania do polowań. Kolejną ciekawostką, dostępną na bazie publicznych opracowań genealogicznych, jest skoligacenie znanej polskiej malarki Tamary Łempickiej z tą samą herbową rodziną, która pozostawiła swój ślad w Jeziórku. August Łempicki po wojnie zamieszkał w Warszawie, gdzie zmarł 18.03.1978 roku. Spoczywa w rodzinnej kaplicy grobowej na cmentarzu w Gierczycach.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 31.10.2025
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022
„M” JAK…
PROFESOR MACIEJ LATALSKI
Urodzony w Jeziórku syn A. Latalskiego – po latach wybitny naukowiec w dziedzinie medycyny
Starszy z dwojga dzieci Aleksandra Latalskiego urodził się w skromnej leśniczówce Jeziórko dnia 9 lutego 1936 roku. Również w leśniczówce został ochrzczony przez ks. Stanisława Resztaka – ówczesnego wikariusza z Denkowa, a już niebawem kapelana Podobwodu Opatów Okręgu Radom-Kielce Armii Krajowej. Warto wspomnieć, że rodzicami chrzestnymi Macieja zostali prywatni właściciele Lasu Jeziórko – August Łempicki herbu Junosza oraz jego żona Janina z Wyganowskich herbu Łodzia.
Zarówno lata przedwojenne, jak i całą okupację, spędził w domu rodziców w osadzie leśnej Jeziórko, którą rodzina Latalskich opuściła, gdy Maciej miał już 10 lat. W latach 1949-1953 uczęszczał do ostrowieckiego Gimnazjum im. Joachima Chreptowicza. Ze świadectwem maturalnym otrzymał dyplom „Przewodnika Nauki”, co trafnie zapowiadało jego dalszą życiową drogę. Już na trzecim roku studiów podjął bowiem pracę naukową na swej macierzystej uczelni, którą była Akademia Medyczna w Lublinie. W roku 1961, zaledwie dwa lata po ukończeniu studiów, uzyskuje stopień doktora nauk medycznych. Habilitację zdobył siedem lat później, a w roku 1976 (w wieku zaledwie 40 lat) otrzymuje tytuł profesora nadzwyczajnego. Od roku 1988 profesor zwyczajny nauk medycznych, w 2003 roku uhonorowany tytułem doktora honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu.
W latach 1999-2005 sprawował funkcję Rektora Akademii Medycznej im. prof. Feliksa Skubiszewskiego w Lublinie – tej samej, na której niemal pół wieku wcześniej podjął studia lekarskie. Po latach, swoją wytężoną i skuteczną pracą na rzecz rozwoju lubelskiej uczelni zyskał renomę jej budowniczego.
Maciej Latalski był wybitnym lekarzem, naukowcem, wykładowcą akademickim, jak również twórcą medycyny rodzinnej w Polsce. Przewodniczył Konferencji Rektorów Uczelni Medycznych w Polsce oraz Radzie Naukowej przy Ministrze Zdrowia. Był także wieloletnim dyrektorem oraz Przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie, Prezesem Polskiego Towarzystwa Medycyny Ogólnej i Rodzinnej, Konsultantem Krajowym w dziedzinie medycyny rodzinnej oraz jednym z założycieli Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Wśród najważniejszych odznaczeń otrzymanych przez Macieja Latalskiego wyliczyć można Krzyż Komandorski, Krzyż Oficerski oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, jak również Medal Komisji Edukacji Narodowej.
Maciej Latalski zmarł w Lublinie 12 października 2008 roku. W uznaniu dorobku oraz roli odegranej przez syna „Leśniczego w Konspiracji” w utworzeniu kierunku studiów pielęgniarskich w jego rodzinnym mieście, od maja 2019 roku prof. Maciej Latalski patronuje Monoprofilowemu Centrum Symulacji Medycznej przy Akademii Nauk Stosowanych im. Józefa Gołuchowskiego w Ostrowcu Świętokrzyskim.
DATA PUBLIKACJI WPISU: 23.02.2026
ŹRÓDŁO: Kubicki G., Aleksander Latalski – Leśniczy w Konspiracji, Ostrowiec Świętokrzyski: Dzieje Jeziórka 2022